Soliter rektal ülser sendromu nedir?
- Kalın bağırsağın makata yakın olan son bölümüne rektum adı verilir. Rektum kas ve bağlarla leğen kemiğine (pelvis) tutunur. Rektumdan kaynaklanan aft şeklinde ülser veya yaralara ‘soliter rektal ülser sendromu’ adı verilir.
- Olguların % 35’inde tek ülser, % 20’sinde birden çok ülser bulunur ve geriye kalan % 45’inde ise hiç ülser yoktur.
- Soliter rektal ülser sendromu,ilk olarak 1829 yılında Cruveilheir tarafından tanımlanmış, ancak asıl varlığı 1969 yılından sonra anlaşılmıştır.
- Rektumun makat giriminden (anal verge) itibaren ilk 10 cm’i içinde görülür.
-
Her 100,000 nüfusta bir kişide görülür ve cinsiyet farkı gözetmez.
Soliter rektal ülser sendromu neden olur?
- Bağırsak bölümlerinin birbirinin içine girmesi (intussusepsiyon) sonucunda damarlar gerilir ve önce bağırsakta kanlanma bozukluğu (iskemi) ve ardından ülser gelişir.
- Pelvik (leğen kemiği) taban kaslarının düzensiz kasılması (spastik pelvik taban sendromu)
- Dışkıyı boşaltma çabaları: lavman veya parmakla ileri kabızlık durumunda dışkıyı çıkartmak.
- Dışkı taşlaşması (fekalom)
- Radyoterapi: karın boşluğu ve leğen kemiği içindeki tümörlerin (rektum, prostat, vb.) ışınlanması sonrasında
- Makat sarkması (rektal prolapsus)
- Aşırı ıkınma
-
Bazı migren ilaçları (ergotamin içerenler)
Soliter rektal ülser sendromunun belirtileri nelerdir?
- Makatta ağrı
- Makattan kanama
- Dışkılama alışkanlıklarında değişiklik
- Sümüksü (mukus) akıntı
- Gaz veya dışkı kaçırma (inkontinens)
-
Tenezm (tenezim veya tenesmus): sürekli ıkınma hissinin olması ancak buna karşın dışkılamanın olmamasıdır.
Soliter rektal ülser sendromu hangi hastalıklarla karışabilir?
- İç hemoroid (basur, mayasıl, babasıl)
- Makat çatlağı (anal fissür)
- Makat apsesi (anorektal apse, anal apse, perianal apse)
- Anal kriptit: Makat bölgesinde dışkının çıkışını kolaylaştırmak için kayganlaştırma görevi yapan kıl ve ter bezlerinin (4-10 adet) enfeksiyonudur.
- Rektum kanseri
- Makat kanseri (anal kanser, anüs kanseri)
- Crohn hastalığı
-
Ülseratif kolit
Soliter rektal ülser sendromunun tanısı nasıl konulur?
- Endoskopi: Rektoskopi (proktoskopi), sigmoidoskopi, kolonoskopide bağırsak yüzeyinde (mukoza) ülser, polip benzeri kitle veya kızarıklık şeklinde görülebilir. Hastaların % 25’inde basit ülser, iltihabi bağırsak hastalığı gibi yanlış tanılar konulduğu bilinmektedir.
- ERUS: endoskopik rektal ultrasonografi
- EAUS: endoanal ultrasonografi
-
Defekografi: Makat kanalının (anal kanal) ve rektum adı verilen kalın bağırsağın makat ile birleşen kısmının boşalması esnasında video eşliğinde röntgen ile görüntülenmesi işlemidir.
Soliter rektal ülser sendromu nasıl tedavi edilir?
- Günde 2 Lt civarında su almak yararlıdır.
- Lifteki diyet miktarını, meyve, sebze ve tahıllı gıdalar ile günde 25-35 gram civarında tutmak yarar sağlar. Lif miktarını aniden arttırmak yerine kademeli olarak arttırmak yarar sağlar.
- Düzenli spor yapılması: haftanın birkaç günü en az 30 dakika süre ile düzenli spor yapılması yarar sağlar.
- Kahve ile gazlı içeceklerden kaçınmakta yarar vardır.
- Biofeedback: Hastalara özellikle bağırsak hareketleri sırasında aşırı ıkınmadan kaçınma konusunda eğitim verilir. Buradaki ana amaç, hastalara pelvik (leğen kemiği) taban kaslarının gevşetilmesinin öğretilmesidir.
- Cerrahi girişim: rektumun ameliyatla alınıp hastaya kolostomi (kalın bağırsağın karın derisine ağızlaştırılması) uygulanmasıdır. Hastalarda makat sarkması (rektal prolapsus) varsa, rektumu yukarı doğru asma (rektopeksi) ameliyatı uygulanır.
